กรุงเทพมหานครส่วนที่ตั้งวัดราชนัดดารามวรวิหารนี้เป็นพื้นที่ชั้นใน มีน้ำล้อมรอบ เมื่อแรกสร้างเรียกชื่อว่า “กรุงเทพทวาราวดี” ต่อมาเรียกว่า "กรุงรัตนโกสินทร์" และด้วยเหตุที่มีน้ำล้อมรอบจึงมักเรียกว่า “เกาะกรุงรัตนโกสินทร์” 

แผ่นดินที่ ๓ รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาเจษฎาราชเจ้า (พุทธศักราช ๒๓๖๗-๒๓๙๔) ทรงพระปรีชาสามารถเป็นเอนกประการ ทั้งการปกครอง เศรษฐกิจ การศึกษา พระศาสนา การช่าง ทรงทำนุบำรุงบ้านเมืองและสร้างสรรค์ถาวรวัตถุประดิษฐานไว้อย่างงดงามเป็นศรีสง่าแก่ผู้พบเห็น เชิดชูเกียรติภูมิชาติไทยให้เป็นที่ประจักษ์ว่า ชาวไทยเป็นชนชาติที่มีศิลปะน่ายกย่องเลื่อมใส มีวัฒนธรรมอันดีงามมาแต่บรรพกาล

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาเจษฎาราชเจ้า มีพระราชศรัทธาแนบแน่นในพุทธศานา ปูชนียวัตถุและวัตถุสถานที่ทรงสร้างประกอบด้วย พระอาราม พระพุทธเจดีย์ พระธรรมไตรปิฎก

พื้นที่บนเกาะรัตนโกสินทร์ทางด้านทิศตะวันออกอันเปรียบประดุจบริเวณที่ชาวไทยปัจจุบันเรียกว่า ประตูสู่กรุงรัตนโกสินทร์ เป็นที่ตั้งของวัดราชนัดดารามวรวิหาร เป็นพระอารามหลวงหนึ่งในพระอารามที่พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาเจษฎาราชเจ้าทรงสร้าง นามวัดบ่งบอกความหมายว่าทรงมีพระราชศรัทธาสร้างเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระราชทานแด่พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าโสมนัสวัฒนาวดี เริ่มสร้างเมื่อพุทธศักราช ๒๓๘๙ เคียงคู่พระอารามหลวงที่อยู่ใกล้ ๆ คือ วัดเทพธิดาราม ซึ่งสร้างเฉลิมพระเกียรติ พระราชทานแด่พระราชธิดา พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าลักษณาวดี

สิ่งก่อสร้างในเขตพุทธาวาสได้แก่ พระอุโบสถ พระวิหาร การเปรียญ ตั้งเรียงเป็นแนวเดียวอยู่ด้านทิศตะวันออก เป็นงานสถาปัตยกรรมสูงใหญ่โอ่อ่ามั่นคงสง่างาม เขตสังฆาวาส เป็นกุฏิสงฆ์ อยู่ทางตะวันตก ณ ศูนย์กลางของพระอาราม คือ "โลหะปราสาท" พุทธเจดีย์ประธานของพระอาราม ที่พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาเจษฎาราชเจ้า ทรงตั้งพระราชหฤทัยให้เป็นสัญลักษณ์ที่ประกาศแก่ชาวโลกว่า แผ่นดินไทยเป็นดินแดนพระพุทธศาสนาที่รุ่งเรือง เมื่อพระอุโบสถ พระวิหาร การเปรียญสร้างแล้วเสร็จ ได้นิมนต์พระภิกษุสงฆ์มาปกครอง การก่อสร้างพุทธสถานโลหะปราสาทคงดำเนินการต่อไปถึงพุทธศักราช ๒๓๙๔ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาเจษฎาราชเจ้า เสด็จสวรรคต งานก่อสร้างโลหะปราสาทยังไม่แล้วเสร็จ ในรัชกาลต่อมาโดยเฉพาะรัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงทำนุบำรุงอาคารพุทธสถานโลหะปราสาทไว้อย่างต่อเนื่อง

รัชกาลพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลปัจจุบัน ได้เริ่มบูรณปฏิสังขรณ์ให้มีความมั่นคงแข็งแรง เมื่อพุทธศักราช ๒๔๙๕ เป็นต้นมาได้เพิ่มพูนขึ้นเป็นระยะๆ เพื่อเป็นพุทธสถานโลหะปราสาทที่มีความสมบูรณ์ทั้งรูปลักษณ์ ความหมาย และประโยชน์ใช้สอย เมื่อรัฐบาลตระหนักถึงความสำคัญของสิ่งแวดล้อมและเริ่มดำเนินการอนุรักษณ์เกาะรัตนโกสินทร์ พระพุทธเจดีย์โลหะปราสาทจึงได้รับการรังสรรค์แต่งเติมให้ความสมบูรณ์เกิดขึ้นอย่างถูกต้องตามลักษณะของงานด้านสถาปัตยกรรม โดยเฉพาะเพื่อพุทธศักราช ๒๕๓๐ มหามงคลสมัยที่รัฐบาลจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ครบ ๒๐๐ ปีวันพระราชสมภพ ความงดงามแห่งพุทธศิลป์โลหะปราสาทก็ได้เริ่มฉายรัศมีความสำคัญให้เป็นที่ประจักษ์แก่สายตาชาวไทยและชาวโลก สามารถสนองพระราชปณิธานพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาเจษฎาราชเจ้า ได้อย่างสมบูรณ์ ควรแก่การภาคภูมิใจ

The inner part of Bangkok Metroprolis where Wat Ratchanatdaram Worawihan, or Wat Ratchanatdaram for short, is located used to be surrounded by water. At the time the city was constructed, it had been named Krungthep Thawarawadi, which later changed to Krung Rattanakosin, or Rattanakosin City. And because the city was surrounded by water, it was also known as Rattanakosin Island.

King Nangklao, Phra Maha Chesadaratchao, Rama III (1824-1851), was well-versed in all aspects befitting a ruler, be they administration, economy, education, religious affairs or art and culture. The kingdom prospered under his rule while innumerable monumental structures elaborately created by his command were impressive to the beholders and meant to glorify the Thai nation's prestige while revealing to the world community that Thai people are well-versed in art and rich in culture dating back to ancient times.

Being an extremely devout Buddhist, King Rama III commanded that objects and places of worship be created. These include temples, Buddhist chedis and the Tipitaka, or Holy Buddhist Scriptures.

To the east of Rattanakosin Island, the area known to modern day Thais as gateway to Rattanankosin City, is where Wat Ratchanatdaram is situated. It is one of the royal temples built by command of King Rama III. As the name of the temple indicates, it was constructed as a tribute to the king's niece, HRH Princess Somanat Wattanawadi, in 1846 and to be paired with the adjacent royal temple, Wat Thepthidaram, built as a tribute to his daughter, HRH Princess Laksanawadi.

Architectural structures in the sacred zone of the temple comprising the tall, elegant, solid and splendid ubosoth (consecrated assembly and ordination hall), vihara (shrine hall) and sermon hall form a single line to the east of the temple. The restricted monks' quarters lie to the west while the very center of the temple is graced by the Loha Prasat, the principal Buddhist chedi of the temple. King Rama III intended this structure to symbolize and proclaim to the world the country's glory as the land of Buddhism. Upon the completion of the ubosoth, vihara and sermon hall, a group of monks was graciously requested to take charge of the temple by the king. The construction of the Loha Prasat continued on until 1851, the year of the demise of King Rama III. The structure remained unfinished. The successive kings, especially King Rama V, continuously and seriously made efforts to maintain it.

In the present reign of King Rama IX, work to renovate and strengthen the Loha Prasat got under way, starting from 1952 onward, and was periodically accelerated with the objective to restore it to perfection in terms of appearance, significance and practicality. It was not until the government became aware of the significance of the environment and embarked on the conservation of Rattanakosin Island that Loha Prasat was subjected to a full-scale renovation and decoration work strictly in keeping with architectural principles. The auspicious occasion when the government organized the celebration of King Rama III's 200th birthday anniversary in 1987 particularly accentuated the resplendent aesthetic feature of Buddhist art represented by the Loha Prasat. Its significance thus began to be perfectly and deservedly revealed to the eyes of Thais and the world alike, just as King Rama III had intended it to do.